Storyboardda Kullanılan Terimler ve Kısaltmalar

İlk kez bir storyboard karesinin köşesinde WS, CU ya da OTS yazısını gördüğünde haklı olarak durursun: bu harfler ne anlama geliyor? İyi haber şu ki storyboardda kullanılan terimler ve kısaltmalar aslında küçük ve oldukça standart bir sözlüktür. Bir kez öğrendiğinde panoyu çok daha hızlı okur, ekibine tek bakışta ne istediğini anlatırsın.

Bu rehber, çekim ölçeklerinden kamera hareketlerine ve prodüksiyon notlarına kadar en çok kullanılan kısaltmaları örneklerle topluyor. Sonunda da hızlı bir başvuru sözlüğü bırakıyoruz.

Storyboard notasyonu neden gerekli?

Storyboard notasyonu, bir karede ne olduğunu az yerle ve net biçimde anlatmanın yoludur. Karenin altına uzun cümleler yazmak yerine birkaç harf koyarsın: herkes aynı dili konuştuğu için yönetmen, kamera ekibi ve kurgucu aynı şeyi anlar.

Bu kısaltmalar İngilizce terimlerden gelir ve sektörde neredeyse evrenseldir. Türkiye'de çalışan setlerde de çoğu zaman bu İngilizce kısaltmalar kullanılır; bu yüzden hem kısaltmayı hem Türkçe karşılığını bilmek işini kolaylaştırır. Panoyu okuma mantığını storyboard nasıl okunur ve sunulur rehberinde daha ayrıntılı bulabilirsin.

Çekim ölçeği kısaltmaları: WS, MS, CU, ECU

En sık karşılaşacağın kısaltmalar çekim ölçeğiyle, yani kameranın konuya ne kadar yakın olduğuyla ilgilidir. Küçükten büyüğe değil, genişten dara doğru sıralayalım:

• EWS / XWS (Extreme Wide Shot): Aşırı geniş çekim. Konu geniş bir manzarada küçük bir noktadır; coğrafyayı ve ölçeği kurar.
• WS / LS (Wide Shot / Long Shot): Geniş çekim. Karakter tepeden tırnağa görünür, çevre hikayenin yarısıdır.
• MS (Medium Shot): Orta çekim. Belden yukarısı; diyalogların beygir gücü olan çekimdir.
• MCU (Medium Close-Up): Orta yakın çekim. Göğüsten yukarısı; yüzün öne çıkmaya başladığı ölçek.
• CU (Close-Up): Yakın çekim. Omuzlardan yukarısı, yüz kareyi doldurur. Duygu ve karar anları için idealdir.
• ECU (Extreme Close-Up): Aşırı yakın çekim. Tek bir detay: gözler, bir el ya da bir nesne.

Storyboardda WS CU ECU ne demek sorusunun özü budur: hepsi konunun çerçeveyi ne kadar doldurduğunu anlatır. Ölçekleri görsel örneklerle derinlemesine görmek istersen çekim ölçekleri ve kamera açıları yazısına göz at.

Kamera açısı ve perspektif kısaltmaları

Bazı kısaltmalar konunun ne kadar yakın olduğunu değil, kameranın nereden baktığını anlatır:

• OTS (Over-the-Shoulder): Omuz üstü çekim. Bir karakterin omzunun ardından diğerini gösterir; diyaloglarda bakış yönünü kendiliğinden çözer.
• POV (Point of View): Bakış açısı. Karakterin tam olarak ne gördüğünü izleyiciye gösterir.
• 2S / 2-SHOT (Two Shot): İki kişilik çekim. Kadrajda iki karakter birlikte bulunur.
• HA (High Angle): Üst açı, kamera konuya yukarıdan bakar.
• LA (Low Angle): Alt açı, kamera konuya aşağıdan bakar.
• INS / INSERT: Detay çekim. Bir telefon ekranı ya da mektup gibi önemli bir ayrıntının eklemesi.

Bu açıların panoda oklar ve çizgilerle nasıl gösterildiğini storyboardda kamera açıları nasıl gösterilir yazısında bulabilirsin.

Kamera hareketi terimleri

Statik çekimin yanında hareketi de not etmen gerekir. Bunlar genelde kısaltma yerine tam kelime olarak yazılır ama panoda oklarla desteklenir:

• PAN: Kameranın sabit noktadan yatay çevrilmesi.
• TILT: Kameranın sabit noktadan dikey eğilmesi.
• DOLLY: Kameranın konuya doğru ya da ondan uzağa fiziksel kayması.
• TRACK: Kameranın konuyla birlikte yan yana ilerlemesi.
• ZOOM: Objektifle yakınlaşma ya da uzaklaşma.
• WHIP PAN: Çok hızlı bir pan; bulanıklıkla geçiş yaratır.

Hareketler storyboardda çoğunlukla okla gösterilir; bu okların anlamlarını storyboardda oklar ve semboller yazısında topladık. Hareket türlerinin tamamı için de kamera hareketleri nelerdir rehberi işini görür.

Sahne ve prodüksiyon notasyonu

Kare içindeki görselin yanında sahnenin künyesini belirten kısaltmalar da vardır. Bunlar genellikle karenin üstüne ya da altına yazılır:

• INT (Interior): İç mekan.
• EXT (Exterior): Dış mekan.
• DAY / NIGHT: Günün zamanı.
• VO (Voice-Over): Dış ses, kadrajda görünmeyen anlatıcı.
• OS / OSV (Off-Screen): Kadraj dışından gelen ses ya da eylem.
• SFX: Ses efektleri (bazı kaynaklarda özel efekt anlamında da kullanılır).
• VFX: Görsel efektler, sonradan dijital olarak eklenir.
• MOS: Sessiz çekilen plan ("mit out sound").
• CONT (Continuous): Önceki çekimle kesintisiz süren plan.

Bu notlar storyboard ile shot list arasındaki köprüyü kurar. İkisinin nasıl birlikte çalıştığını görmek için shot list nedir ve nasıl hazırlanır rehberine bakabilirsin.

Storyboard terimleri sözlüğü: hızlı başvuru

Aklında kalması gereken çekirdek listeyi tek yerde toplayalım:

• WS = Geniş çekim, MS = Orta çekim, CU = Yakın çekim, ECU = Aşırı yakın çekim.
• OTS = Omuz üstü, POV = Bakış açısı, 2S = İki kişilik çekim, INS = Detay çekim.
• PAN / TILT = Yatay / dikey çevirme, DOLLY / TRACK = Kamera kayması, ZOOM = Objektif yakınlaşması.
• INT / EXT = İç / dış mekan, VO = Dış ses, SFX / VFX = Ses / görsel efekt.

Kısaltma mantığı aslında basittir: harfler İngilizce terimin baş harfleridir. Terminolojinin kökenini daha derinlemesine görmek istersen film çekimi üzerine Wikipedia maddesi) ve storyboard tanımı iyi birer başlangıçtır. Kamera açılarının görsel bir dökümü için de kamera açısı maddesi faydalıdır.

Terimleri uygularken nelere dikkat etmeli?

Kısaltmaları ezberlemek yetmez; tutarlı kullanmak gerekir. Aynı panoda bazen WS bazen LS yazarsan ekibini şaşırtırsın, bir standart seç ve ona bağlı kal. Ayrıca kısaltmaları sadece gerçekten gerektiğinde ekle; her kareye on tane not sığdırmaya çalışmak panoyu okunmaz hale getirir.

İyi haber: artık bu kısaltmaları elle not etmek zorunda değilsin. Scriptly ile bir yapay zeka yönetmeniyle sohbet ederek sahneni anlatıyorsun; sahneyi kare kare planlıyor, karakterlerini tutarlı tutuyor ve her sahne için kısa video klipler üretiyor. Çekim ölçeğini ya da açıyı tarif ettiğinde bunu doğrudan görsele dönüştürüyor, böylece notasyon senin için otomatik olarak sahneye yansıyor.

Storyboard terimlerini öğrenmek, fikirlerini herkesin anladığı bir dile çevirmenin ilk adımı. Bir sonraki projeni planlamak için Scriptly'yi deneyerek hikayeni sahneye dökmeye bugün başlayabilirsin.